Resultaten metingen luchtkwaliteit in Beerse van 2025

In Beerse staan 5 meetposten opgesteld:

Hoe evolueert de luchtkwaliteit in Beerse?

1.    Metalen in fijn stof (PM₁₀-fractie)

In 2025 werden de Europese grenswaarde van lood en de Europese streefwaarden van arseen, cadmium en nikkel gerespecteerd. Er was in 2025 een lichte daling in vergelijking met 2024 voor de jaargemiddelden van arseen, cadmium en lood in fijn stof op de meetposten in de omgeving van Aurubis. Globaal gezien is er sinds de start van de metingen een dalende trend. De VMM meet in Beerse in 2025 de hoogste lood-, cadmium-, zink- en koperconcentraties in vergelijking met de andere Vlaamse meetposten.

2.    Metalen in neervallend stof

In vergelijking met de andere Vlaamse meetplaatsen, meet de VMM in Beerse de hoogste zink- en koperdeposities in 2025. De depositie van lood, cadmium en arseen was eveneens verhoogd, maar lager dan in Hoboken, een andere hotspot in Vlaanderen. De Vlaamse grenswaarde voor lood en de richtwaarde voor cadmium werden gehaald. Er was enkel een overschrijding van de richtwaarde voor lood. Sinds de start van de metingen is er, globaal gezien, een dalende trend.

3.    Dioxines en dioxineachtige PCB’s

De metingen van dioxines en DL-PCB’s in neervallend stof werden in 2025 uitgevoerd op 1 plaats. De VMM toetst het jaargemiddelde van de metingen aan een drempelwaarde. In 2025 lag het jaargemiddelde net onder de jaardrempel en dus iets lager dan in 2024. Het beoordelen van het jaarlijkse gemiddelde heeft een indicatief karakter, omdat de VMM niet het hele jaar door metingen uitvoert (slechts gedurende zes maanden per jaar).

Moet je bezorgd zijn om je gezondheid?

Blootstelling aan metalen en dioxines kan gezondheidseffecten veroorzaken. Daarom wordt de invloed van de gemeten stoffen op de gezondheid van de omwonenden van nabij gevolgd. Periodiek wordt door het Departement Zorg een rapport opgemaakt waarin de jaargemiddelde meetresultaten van metalen in fijn stof en dioxines/ DL-PCB’s getoetst worden aan gezondheidskundige advieswaarden. Het rapport voor de periode 2021-2024 werd vorig jaar gepubliceerd.

1. Conclusie van resultaten 2025 voor metalen

De loodimmissies blijven een gezondheidskundig aandachtspunt in 2025. Neurologische effecten, door inademing van een  combinatie van arseen, mangaan en lood in de omgeving van Beerse kunnen niet uitgesloten worden. Hetzelfde geldt voor effecten aan de nieren bij gelijktijdige blootstelling via inademing aan cadmium, chroom⁶⁺ en lood. Andere niet-kankereffecten (cardiovasculaire effecten en effecten op de ontwikkeling) worden niet verwacht.

Voor langdurige blootstelling aan arseen en chroom⁶⁺ is het extra individueel kankerrisico in de woonzones op alle 3 de meetposten groter dan 1 op 1 miljoen (dus niet gezondheidskundig verwaarloosbaar), maar kleiner dan 1 op 10.000 (dus niet onaanvaardbaar). Dit is ook het geval voor cadmium en nikkel op 2 meetposten (BE01 en BE07). Op meetpost BE02 is er voor deze metalen echter een verwaarloosbaar extra individueel kankerrisico.

Alle 4 de metalen blijven een gezondheidskundig aandachtspunt, maar in de grootste mate voornamelijk chroom⁶⁺.

Het is van groot belang dat bedrijven die metalen verwerken actief proberen om het gezondheidsrisico te verminderen. Dit wordt jaarlijks opgevolgd door de overheid. Tegelijkertijd is het aanbevolen dat mensen die rondom deze bedrijven wonen, blijven werken aan preventieve maatregelen om hun blootstelling aan metalen te minimaliseren. We zetten ze hier nog eens op een rijtje:

• Veeg je voeten voor je de woning binnen gaat
• Verkies rubberen of kunststof deurmatten en maak ze geregeld schoon met water
• Poets met nat
• Als je stofzuigt, gebruik dan een stofzuiger met een HEPA-filter. Deze filter houdt ook de kleine stofdeeltjes tegen
• Was regelmatig speelgoed en knuffels
• Dek de bodem af met houtschors, zaai de bodem in met gras of beplant met bodembedekkers
• Woel niet onnodig grond om
• Laat kinderen niet op een stoffige ondergrond spelen
• Spoel regelmatig verharde oppervlakken (terras, stoep,..) waarop kinderen spelen met water
• Was regelmatig de handen, zeker nadat kinderen buiten of op de grond hebben gespeeld
• Eet veel groenten en fruit (een evenwichtige voeding vermindert de opname van metalen)

Binnen een straal van 0,5 km van de industrie teel je best geen groenten - woon je verder, laat je bodem analyseren voor je groenten teelt.

2. Conclusie van resultaten 2025 voor dioxines en dioxineachtige PCB’s

Uit de metingen van 2025 blijkt dat in het neervallend stof op de meetpost de jaargemiddelde drempelwaarde van 6,3 pg TEQ_(WGO2022)/(m².dag) voor dioxines en DL-PCB’s niet werd overschreden (TEQ = toxisch equivalent). Er bestaan echter geen wettelijke normen voor depositie van dioxines of DL-PCB's. De VMM gebruikt drempelwaarden om de gemeten concentraties te beoordelen.

Een overschrijding van de jaargemiddelde drempelwaarde betekent volgens het Departement Zorg niet onmiddellijk gevaar voor de gezondheid, maar een langdurige verhoogde blootstelling aan dioxines en DL-PCB's kan op lange termijn wel een hoger risico geven op gezondheidseffecten.

De verantwoordelijke overheden doen er alles aan om de bron(nen) van de vervuiling te achterhalen en vervolgens aan te pakken, o.a. door maatregelen op te leggen bij de verantwoordelijke industrie of door ‘illegale’ (tuin)afvalverbrandingen te beboeten. De mens neemt dioxines en DL-PCB's hoofdzakelijk op via voeding. Aangezien in de voorgaande jaren wel verhoogde waarden werden gemeten en om extra blootstelling te vermijden, adviseert het Departement Zorg uit voorzorg een aantal maatregelen tot op 1 km van de meetpost BE01 Absheide:

• Eet geen eieren van je eigen kippen.
  • Door hun hoger vetgehalte kunnen eieren gemakkelijk vetoplosbare vervuilende stoffen zoals dioxines en DL-PCB’s opstapelen. Daarom is het beter om geen eieren van kippen uit de eigen tuin te eten. Eieren van eigen scharrelkippen bevatten doorgaans meer dioxines en DL-PCB's dan eieren van de supermarkt. Dit komt omdat kippen in grote bedrijven afgeschermd worden van elke vorm van vervuiling.
• Als je groenten en fruit eet uit je eigen tuin:
  • Eet gevarieerd. Wissel af tussen je eigen geteelde groenten en fruit en deze uit de winkel.
  • Was je groenten en fruit goed met water voor je ze eet om het neergevallen stof te verwijderen.
  • Verwijder de buitenste bladeren of schil groenten en fruit. Schil zeker vruchten van de komkommerfamilie: zoals komkommer, meloen, pompoen, courgette… Deze groenten en fruit nemen beperkt dioxines en DL-PCB's op, wat vervolgens terechtkomt in hun schil.
  • Was je handen met water en zeep voor elke maaltijd. Laat daarnaast kinderen ook de handen wassen na het buiten spelen, zodat ze via hun handen geen grond- of stofdeeltjes naar de mond brengen.

Voor meer informatie, tips en het volledig resultatenrapport:

• Resultaten luchtkwaliteitsmetingen in Beerse (2025): https://vmm.vlaanderen.be/feiten-cijfers/lucht/luchtkwaliteit-in-jouw-buurt/beerse   

• Volksgezondheidskundige interpretatie van lucht- en depositiemetingen in Beerse van 2021, 2022, 2023 en 2024 (rapport dd. 22/08/2025): https://www.departementzorg.be/nl/mgag-beerse-0

• Meer tips over gezond tuinieren: https://omgeving.vlaanderen.be/gezond-uit-eigen-grond

• Informatie over metalen, dioxines en DL-PCB’s:

Stofregister | Departement Zorg

Dioxines | Departement Zorg

PCB's | Departement Zorg